Museum Security Network

Artikelen over sprinklers in Museumvisie en EOS gelardeerd met fouten.

Artikelen over sprinklers in Museumvisie en EOS gelardeerd met fouten.

23/02/2008 – 12:29

De brand in het Armando Museum heeft geleid tot een uitgebreide discussie over het nut en gevaar van sprinklers in musea. Zowel deskundigen als minder-deskundigen mengden zich in die discussie. De sprinklerdiscussie is beladen met emotie en vaak worden man en bal verward. Hoewel de directeur van de Museumvereniging, Siebe Weide, in Museumberichten nauwelijks verholen Cremers’ mening dat sprinklers gebouw en collectie hadden kunnen redden kritiseert, de brandweer had het gebouw immers veilig verklaard, is in Museumvisie van december 2007 te lezen dat blusgas in het Armando Museum veel ellende had kunnen voorkomen. De mening van de brandweer is dan blijkbaar niet meer relevant. De opmerking over blusgas moet zijn ingegeven door koudwatervrees want blusgas had bij de brand in het Armando Museum geen enkele rol kunnen spelen. Die brand begon namelijk aan de buitenzijde van het gebouw en de blusgasinstallatie zou pas zijn geactiveerd nadat de brand een gat in het dak had gebrand. Waar was dat gas dan naartoe gegaan? Juist, ins blaue hinein.

Blusgas heeft nu eenmaal een goed afgesloten ruimte nodig om zijn werk te kunnen doen. Aan het einde van het artikel in Museumvisie wordt verwezen naar OxyReduct (een merknaam). Een onbegrijpelijke verwijzing. OxyReduct is geen blusmiddel maar een systeem waarmee brand wordt voorkomen doordat in een ruimte het zuurstofgehalte naar circa 19% wordt verlaagd. Had dat gewerkt bij een brand die van buitenaf begon en een gat in het dak maakte? De vraag stellen is hem beantwoorden.

In het blad EOS (februari 2008), Belgisch populair wetenschappelijk tijdschrift dat gelieerd is aan Scientific American wordt het zo mogelijk nog bonter gemaakt. In Museumvisie, de artikelen in Museumvisie en EOS vloeiden uit de pen van dezelfde schrijver, werd nog met stelligheid gezegd dat “blusgas veel ellende had kunnen voorkomen in het Armando Museum”. In EOS heet het dat een beveiligingsexpert (uw dienstwillige dienaar en ondergetekende wordt daarmee bedoeld) ‘vermoedde’ dat de brand met sprinklers beheersbaar zou zijn geweest. Wel, ik vermoedde dat niet, maar ben er stellig, ondersteund door sprinklerFEITEN, van overtuigd.

Het kan nog erger. Volgens de schrijver van het EOS artikel werken sprinklers als volgt: onder invloed van hitte springen gevoelige buisverbindingen! Gevoelige buisverbindingen? Gelukkig is dat niet zo, want het zou een groot, ongericht waterballet veroorzaken en dat is nu precies waar de sprinklerfobie zijn oorsprong vindt. Nee, bij sprinklerinstallaties breken bij een hitte van ongeveer 70 graden vloeistofgevulde buisjes in sprinklerkoppen die gericht de beginnende brand blussen.

Sprinklers zouden, volgens de schrijver in EOS, branden beperkt blussen. Beperkt? Uit de sprinklerstatistiek blijkt dat 95% van alle branden met 1 of 2 sprinklerkoppen geblust worden. Dat noem ik niet beperkt.

Het gaat door: sprinklers alleen in vluchtroutes is voldoende. Is dat zo wanneer je de collectie tegen brand wilt beschermen? Om te beginnen moet het in de vluchtroutes branden om daar de sprinklers te activeren. Voor het veilig vluchten van mensen wordt deze methode hier en daar gebruikt, met name in bioscopen en theaters. Wanneer je als museum er voor kiest alleen in de vluchtroutes sprinklers te installeren dan zie je op basis van je risico inschatting brand blijkbaar als een reeel gevaar maar kies je er tegelijk voor de collectie te laten verbranden. Een vreemde keuze voor een museum.

Het ergste, hier moet ik echt de kwalificatie baarlijke nonsens gebruiken, is wanneer de schrijver in dit populair wetenschappelijke tijdschrift het heeft over sprinklers waar blusgas uit komt dat het verouderingsproces vertraagt. Die sprinklers zouden het stikstofgehalte verhogen.

Hier worden allerlei technieken op een wel heel ondeskundige wijze door elkaar gegooid. Er bestaan diverse technieken van zuurstofreductie waardoor brand kan worden voorkomen. Die technieken hebben, zo deelde Agnes Brokerhof van het Instituut Collectie Nederland op de themabijeenkomst sprinklers van de sectie Veiligheidszorg en Facility Management van de Museumvereniging mede, een heel gering vertragend effect op de veroudering. Zuurstofreductie is geen blustechniek. Blusgassystemen, wel een blustechniek, hebben geen enkel effect op de veroudering.

De schrijver van het EOS artikel ontpopt zich hier echt als een goochelaar die drie technieken – sprinklers, gasblussing en zuurstofreductie – in een hoge hoed gooit en iets heel nieuws uit die hoed tovert: sprinklers waar stikstof uit komt waardoor de levensduur van de collectie verlengd wordt. Meteen overal installeren, zo is mijn advies, en alle kranen minimaal eens per maand open zetten om de levensduur van de collectie te verlengen. Het zou zonde zijn deze wonderbaarlijke kans op een nieuwe techniek te negeren.

EOS plaatste bij de tekst over branden in musea een blokschema met daaronder de tekst: een intelligent blusgassysteem. Een leek kan zien – wordt zo’n schema slechts als franje gezien die toch door niemand bestudeerd wordt? – dat hier geen sprake is van een ‘intelligent blusgassysteem’ maar van een zuurstofreductie systeem.

Hoe kwamen die artikelen in zowel Museumvisie als EOS tot stand?

Op 22 oktober deed zich de brand voor in het Armando Museum;
Op 23 oktober vertelde ik op radio en TV dat sprinklers veel ellende hadden kunnen voorkomen;
Op 23 oktober, ik was op dat moment voor een presentatie in Kasteel Heeze, werd ik ’s morgens gebeld door de directeur van de Museumvereniging, Siebe Weide, met de vraag hoe sprinklers werken omdat hij ook telefoontjes van de pers verwachtte. Ik vond dat een heel goede zet van Siebe Weide. Het is nu eenmaal verstandig goed voorbereid de pers te woord te staan. Jammer is dat Weide tijdens een interview voor BNR nieuwsradio verklaarde dat je in een omgeving met collecties papier zoals prenten beter geen sprinklers kunt hebben. Dat heb ik hem niet wijs gemaakt, want wat brandt snel? Papier. Dus waar moet je snel bij zijn als er brand is? Papier. Het Archiefbesluit van 2001 schrijft onder bepaalde omstandigheden zelfs de installatie van sprinklers dwingend voor..;

Op 24 oktober stuurde ik Siebe Weide zes pagina’s tekst met informatie over sprinklers om hem nader te informeren en stelde de vraag: “Is dit niet iets voor Museumvisie”? Op die vraag kreeg ik nooit antwoord.

In Museumvisie en EOS is duidelijk herkenbaar, naast andere bronnen, ongelooflijk slordig geput uit mijn tekst van 24 oktober. Ben ik verdrietig dat ik niet als bron ben vermeld? Geenszins. Die tekst van mij heb ik tenslotte, aanzienlijk uitgebreid, ook op het Internet gepubliceerd (http://www.museumbeveiliging.com/sprinklerdiscussie.pdf). Dat wil niet zeggen dat die teksten onbelemmerd zonder bronvermelding gebruikt mogen worden, maar ik zet ze op het WWW juist omdat ik wil dat zo veel lezers goed geïnformeerd worden. Gezien de vele fouten in beide artikelen zou ik me echter ongemakkelijk hebben gevoeld als mijn naam er wel als bron onder had gestaan.

Beide artikelen werden geschreven door Chris Reinewald, hoofdredacteur van Museumvisie. Natuurlijk heb ik, toen iemand mij attent maakte op het EOS artikel en mij vertelde dat er blijkbaar heel onzorgvuldig van mijn tekst uit oktober gebruik gemaakt was, meteen gebeld met Chris Reinewald. Die gaf via de telefoon toe van mijn tekst gebruik gemaakt te hebben. Ik vind dat prima, ook al had ik het zorgvuldiger gevonden als ik daarover geïnformeerd was en ik de kans had gekregen de blunders uit de teksten van Reinewald te halen. Dat zou voor hem, maar zeker ook voor de museumwereld beter zijn geweest. Nu zal de misinformatie in beide publicaties nog lang een eigen leven blijven leiden.

Het is jammer dat bij de ‘research’ die voorafging aan de artikelen in Museumvisie en EOS geen gebruik gemaakt is van een door Peter Westhuis in 1992 (!) in Museumvisie gepubliceerd artikel over sprinklers. Dat artikel is ook vandaag nog heel actueel met uitzondering van hetgeen vermeld wordt over zogenaamde “on off “ sprinklersystemen. Toen Peter Westhuis zijn tekst destijds schreef werd er volop met die systemen geëxperimenteerd. Inmiddels is gebleken dat ze heel onbetrouwbaar en zeker niet geschikt zijn voor een museale omgeving.

Verdienen deze door Chris Reinewald geschreven artikelen de aandacht die ik ze nu geef? Liever had ik ze helemaal genegeerd. Echter, die artikelen verschenen in het vakblad van de belangenvereniging die de Museumvereniging tegenwoordig wil zijn en in het populair wetenschappelijk tijdschrift EOS. Beide bladen hebben een zekere autoriteit. Het risico bestaat dat de door Reinewald verwoorde misvattingen nog jaren een eigen leven blijven leiden. Er bestaan al zo veel fobische vooroordelen tegen sprinklers. Die vooroordelen vormen een belemmering gebruik te maken van een adequate brandbestrijdingstechniek die al bijna honderd jaar overtuigend zijn diensten bewezen heeft.

Voor degenen die de themabijeenkomst over sprinklers gemist hebben: op http://www.museumvereniging.nl/default.aspx?id=258 staat een beknopt verslag van die bijeenkomst. Mijn presentatie tijdens de bijeenkomst is vanaf diezelfde site te downloaden.

(Mijn telefonisch verzoek aan Siebe Weide op zijn tekst in Museumberichten te mogen reageren is door hem afgewezen omdat zulks “niet de formule is”. Ik heb daarom gereageerd op mijn eigen site. Mijn tekst over sprinklers van 24 oktober werd zonder enige mededeling van Siebe Weide of Chris Reinewald niet opgenomen in Museumvisie. De reactie die ik afgelopen week aan Museumvisie aanbood op de beide artikelen van Chris Reinewald werd door deze laatste geweigerd. Reinewald wilde mijn opmerkingen over het EOS artikel verwijderd hebben. Ik kon me daar niet mee verenigen).

Ton Cremers
februari 2008

Bron: Museumbeveiliging, Ton Cremers » Blog Archive » Artikelen over sprinklers in Museumvisie en EOS gelardeerd met fouten.

Leave a Reply

%d bloggers like this: