Museum Security Network

Onderzoek Erfgoedinspectie en Korps Landelijke Politiediensten (KLPD): geen aanwijzingen dat het Ikonenmuseum beschikt of heeft beschikt over onrechtmatig verkregen iconen

Op 2 april publiceerde de Erfgoedinspectie de uitkomst van een onderzoek naar de aanwezigheid van mogelijk Cypriotische iconen in de collectie van het Ikonenmuseum in Kampen: “Mijn (Erfgoedinspectie) conclusie is dat er, op grond van de beschikbare gegevens, geen aanwijzingen zijn dat het museum beschikt of heeft beschikt over onrechtmatig uit Cyprus uitgevoerde iconen”.

Het plaatselijke sufferdje, De Stentor, maakt er meteen van dat die iconen er nooit zijn geweest. Het museum zal blij zijn met die ondersteuning door een lokale verslaggever, maar dat is niet wat in de rapportage van de Erfgoedinspectie staat. “Op grond van de beschikbare gegevens zijn geen aanwijzingen gevonden” is heel wat anders.

Beschikbare gegevens

De Erfgoedinspectie somt in zijn rapport de beschikbare gegevens op:

1. gesprek met het bestuur van het Ikonenmuseum op 17 december 2008.
2. onderzoek van de door het museum beschikbaar gestelde basisregistratie en foto’s van alle iconen met een mogelijk Griekse of Cypriotische herkomst;
3. onderzoek naar de door het museum overlegde informatie over de aankoop van de betreffende Cypriotische iconen;
4. verzoek aan de politie in Cyprus deze iconen nader te onderzoeken.

Er is echter nog een gegeven beschikbaar dat door de Erfgoedinspectie niet vermeld wordt, namelijk de zeer duidelijke statements van de heer Helmich Heutink, verzamelaar die het museum oprichtte en voorzitter van het bestuur. Deze statements van Heutink uitte hij mei 2007 tegenover twee personen en houden letterlijk het volgende in:

1. “Wanneer ik iconen aankoop en de handelaar vertelt mij dat het okay is, dan ben ik gedekt”;
2. “Ik kocht van een Duitse handelaar twee Cypriotische iconen en die handelaar heeft mij geadviseerd ze niet in het museum tentoon te stellen omdat ik dan problemen kan krijgen met de Cypriotische autoriteiten”
3. Ondergetekende vroeg Heutink wie die handelaar was waarop Heutink antwoordde: “Dat ga ik u niet vertellen”.

Blijkbaar voelt Heutink zich niet alleen gedekt door handelaren, maar is hij ook van harte bereid die handelaren een wederdienst te bewijzen wanneer hem gevraagd wordt van wie hij dubieuze iconen gekocht heeft.

Deze korte weergave van het gesprek met Heutink moest door de Erfgoedinspectie gezien worden als een objectief gegeven en niet als een subjectieve weergave van een gesprek door ondergetekende. Ik voerde dat gesprek met Heutink niet alleen. Er was nog een andere gesprekspartner aanwezig. Ondanks een herhaald aanbod aan de Erfgoedinspectie heeft de Erfgoedinspectie nooit met deze persoon gesproken. In een brief van 12 maart 2009 deelde de Erfgoedinspectie mij mede: “U geeft aan dat de Erfgoedinspectie geen gebruik heeft gemaakt van uw aanbod de tweede persoon te horen die ons nader kan informeren over deze kwestie. Wij hebben daar destijds en ook nu van afgezien dit te doen, omdat we er van uitgaan dat u ons alle relevante informatie verstrekt”.

Wel, als het zo is dat de Erfgoedinspectie er vanuit gaat dat ik alle relevante informatie verstrekte waarom is die informatie dan niet in het rijtje van beschikbare gegevens opgenomen?

In dat rijtje van de Erfgoedinspectie staat als nummer twee opgenomen het onderzoek naar de basisregistratie. Blijkbaar zet de Erfgoedinspectie vraagtekens bij deze registratie want de Erfgoedinspectie onderschrijft dat een onafhankelijke expert de gehele collectie nu gaat beschrijven.

De Erfgoedinspectie sluit zijn rapportage af met de mededeling: “Zoals al eerder met u besproken, is een zorgvuldig acquisitiebeleid belangrijk. Iconen vormen een lastig verzamelgebied”. Waarom zou je zoiets mededelen aan een museum dat geen onrechtmatige iconen bezit en waar aanwijzingen ontbreken dat die er ooit geweest zijn?

Zal het, dat hoop ik van harte, misschien zo zijn dat de Erfgoedinspectie met mij van mening is dat er wel degelijk aanwijzingen zijn van onrechtmatigheid en neemt de Erfgoedinspectie net als ik de opmerkingen van Helmich Heutink heel serieus?

Ik heb er overigens alle begrip voor dat overheidsinstanties als de Erfgoedinspectie en de KLPD nu eenmaal niet alleen kunnen varen op de bekentenis van een verdachte.

Het Ikonenmuseum is een parel op de culturele kroon van Kampen en zonder meer een bezoek waard. Ik ben echter van mening dat dit museum niet tot de rangen van geregistreerde musea kan toetreden zo lang Helmich Heutink, in welke functie dan ook, deel uitmaakt van het bestuur.

Ton Cremers

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: