Museum Security Network

Het Kenniscentrum Veiligheid Cultureel Erfgoed (te publiceren in vakblad Beveiliging mei 2008)

In opdracht van het Ministerie van OCW bouwt de Koninklijke Bibliotheek (KB) sinds begin dit jaar aan het Kenniscentrum Veiligheid Cultureel Erfgoed. Het Kenniscentrum heeft twee doelen: het uitdragen van het belang voor aandacht voor veiligheidszorg in erfgoedinstellingen en het bundelen en gestructureerd toegankelijk maken van de kennis en informatie die op dit gebied in Nederland aanwezig is.

Voorgeschiedenis

Sinds het begin van de eenentwintigste eeuw is de focus op veiligheid in de maatschappij enorm toegenomen. Nationale en internationale rampen als de Nieuwjaarsbrand in Volendam, de vuurwerkramp in Enschede en de aanslagen van 11 september hebben het thema veiligheid op de politieke agenda gezet. Veiligheidszorg kreeg ondertussen in de erfgoedwereld ook de nodige aandacht. In 2002 werd de Haagse pilot gestart, een proefproject voor de huidige netwerkaanpak waarbij binnen een regio de culturele instellingen gezamenlijk werken aan het opstellen van de eigen calamiteitenplannen en afspraken maken om elkaar bij calamiteiten bij te staan. De Haagse pilot werd gevolgd door het succesvolle congres Glamour for Safety & Security, gehouden in november 2003. De erfgoedwereld kende ondertussen zijn eigen rampen. Kort na de opheffing van de gespecialiseerde afdeling voor kunst en antiek en de daaraan gekoppelde database van gestolen kunst bij de KLPD vonden spraakmakende diefstallen plaats uit het Van Gogh Museum, het Frans Hals Museum en het Museon. Aanleiding genoeg voor het veld om in gesprek te raken met de Directie Cultureel Erfgoed van OCW. Uit dit overleg volgde begin 2005 een drietal aanbevelingen aan de politiek. Er moest opnieuw een landelijke database voor gestolen kunst worden opgezet, er moest een landelijk systeem komen voor een gezamenlijke registratie van incidenten in erfgoedinstellingen en er moest een kenniscentrum op het gebied van veiligheidszorg in de erfgoedsector worden ingericht. Staatssecretaris Medy van der Laan nam deze aanbevelingen over en verwoordde ze in een beleidsbrief aan de Tweede Kamer, die met de voornemens instemde. De database voor incidentenregistratie is in 2005-2006 opgezet door de KB. Naar het kenniscentrum is in die periode nader onderzoek gedaan door het Instituut Collectie Nederland (ICN). In 2006 is de KB gevraagd een uitwerkingsvoorstel voor een kenniscentrum op te stellen. Dit voorstel is in juni 2007 door het Ministerie van OCW goedgekeurd, waarna het ministerie de KB gevraagd heeft het kenniscentrum in te richten.

Het Kenniscentrum

Het Kenniscentrum Veiligheid Cultureel Erfgoed heeft als doel veiligheidszorg een prominente plaats in de Nederlandse erfgoedinstellingen te geven. Het kenniscentrum doet dat in de eerste plaats door alle verspreid aanwezige kennis te bundelen en via een website en een loket gestructureerd toegankelijk te maken voor zowel de professionele als vrijwillige medewerkers in de instellingen. Daarnaast wordt het belang van veiligheidszorg actief uitgedragen.
De website www.kvce.nl wordt opgezet als brede algemene ingang voor het onderwerp integrale veiligheidszorg in de erfgoedsector. De informatie zal worden aangeboden in een aantal hoofdrubrieken, te weten risicobeheer, veiligheidsbeleid, maatregelen en wetgeving en regelingen. Daarnaast zal apart aandacht besteed worden aan de regionale netwerken veiligheidszorg. De al bestaande database voor incidentenregistratie DICE zal ook een belangrijk onderdeel van het Kenniscentrum worden. Een gedeelte van de website bevat algemene informatie en is publiek toegankelijk, maar er is ook een beveiligde laag die alleen voor geautoriseerde gebruikers met inlognaam en wachtwoord toegankelijk is. Onder andere DICE krijgt een plaats in die beveiligde omgeving. Daarnaast zal in het beschermde gedeelte een forum worden ingericht waar discussies kunnen worden gevoerd en ervaringen worden uitgewisseld. De website wordt nu gebouwd, en zal in de zomer van 2008 online gaan. Op het webadres is tot dier tijd algemene informatie over het Kenniscentrum te vinden.
De website is een brede algemene ingang. Maar de medewerkers van het Kenniscentrum zijn ook telefonisch en via email te benaderen voor advies en informatie. Een gedeelte van de inlichtingen en adviezen zal gegeven worden op basis van eigen kennis en ervaring. Indien nodig zal ook verwezen worden naar expertise elders in het veld.

Incidentenregistratie

Het Kenniscentrum is een centrum voor en door de erfgoedwereld. Het zal alleen goed kunnen functioneren als het ook gebruikt gaat worden als instrument voor uitwisseling van kennis en ervaring. Dit gebeurt onder andere via de Database Incidentenregistratie Cultureel Erfgoed DICE. De database is in 2006 gebouwd en aanvankelijk als proefproject gebruikt door een aantal instellingen uit Den Haag, Leiden, Delft en Rotterdam. In 2007 is de proef geëvalueerd en is besloten met DICE verder te gaan als landelijke database, binnen het op te richten Kenniscentrum. DICE moet een belangrijk instrument voor het Kenniscentrum worden. Het levert een schat aan informatie op over risico’s die erfgoedinstellingen lopen, en over de maatregelen die bij calamiteiten genomen worden. Ook kunnen op basis van de meldingen in DICE nieuwe trends, zoals de diefstal en vernieling van buitenkunst, sneller worden onderkend. DICE is zo opgezet dat de instellingen de database ook als middel voor de eigen incidentenregistratie kunnen gebruiken. De ingevoerde incidenten kunnen uitsluitend door de eigen instelling en de databasebeheerder van het Kenniscentrum worden ingezien. Het Kenniscentrum gebruikt de gegevens voor geanonimiseerde rapportages, en voor het ontwikkelen van best en worst practices.

Draagvlak

Het Kenniscentrum wordt opgezet door de KB, maar is geen taak voor de KB alleen. Er is een stuurgroep ingericht op directieniveau met vertegenwoordigers van een aantal grote Nederlandse instellingen die op dit terrein werkzaam zijn. Daarnaast is er een klankbordgroep met inhoudelijke deskundigen uit de hoek van zowel archieven, bibliotheken, kerken, monumenten, musea als het digitale erfgoed. De museumconsulenten en de door hun gecoördineerde regionale preventienetwerken spelen bij het opzetten van het Kenniscentrum ook een belangrijke rol.

Het Kenniscentrum is voor de periode tot eind 2009 ondergebracht bij de KB. In de zomer van 2009 wordt het functioneren van het Kenniscentrum geëvalueerd. Het zal dan zijn bestaansrecht bewezen moeten hebben. Op basis van het evaluatierapport zal OCW in het najaar van 2009 beslissen over een eventueel vervolg. Dan wordt door het ministerie ook besloten worden waar in het erfgoedveld het Kenniscentrum zijn definitieve plaats zal vinden.

Leave a Reply

%d bloggers like this: