Museum Security Network

Herinneringen van een museumbeveiliger – Ikonenmuseum Kampen en aangifte erfgoedinspecteur

Met tegenzin wijd ik weer tijd en energie aan dit onderwerp. Het kwam al zo vaak aan bod op www.museumbeveiliging.com. De kwestie Ikonen Museum Kampen en de inertie van een inspecteur van de Erfgoedinspectie speelt een te belangrijk onderdeel in mijn Herinneringen van een museumbeveiliger, om er nu aan voorbij te gaan.

Kort de feiten op een rij:

In het kader van een door het Overijsselse KCO, inmiddels ter ziele, op te zetten project met Overijsselse musea en archieven voerde ik, samen met een museumconsulent, een intakegesprek met de oprichter van het Ikonen Museum in Kampen. Tijdens dat gesprek bleek, volgens eigen zeggen, dat die oprichter/collectioneur van een Duitse handelaar twee Cypriotische ikonen had gekocht. Die handelaar adviseerde hem de ikonen niet in zijn museum tentoon te stellen, omdat het museum dan problemen zou krijgen met de Cypriotische autoriteiten. De oprichter van het museum weigerde ons de naam van die handelaar te geven.

Zowel de museumconsulent als ik waren verbijsterd over de openhartigheid waarmee zijn ‘aankoopmoraal’ door de verzamelaar/museumoprichter zelf beschreven werd.

Doorvragend bleek die moraal geheel in strijd te zijn met de geldende ethische code van de Museumvereniging / ICOM.

“Wanneer een handelaar zegt dat de oorprong van door mij gekochte ikonen okay is, dan vind ik het ook okay”, aldus onze gesprekspartner.

In een blog anderhalf jaar na deze ontmoeting schreef ik: “Handelaren dekken niet alleen de verzamelaar, maar de verzamelaar ook de handelaren“.

Ik heb onze bevindingen – een duidelijke indicatie van illegaal handelen, zeker wat die Cypriotische ikonen betreft – gemeld bij de Erfgoedinspectie. De betreffende inspecteur hield de boot af omdat het Ikonenmuseum geen verzelfstandigd voormalig Rijksmuseum was en vroeg mij de eigenaar op andere gedachten te brengen. Die opstelling klopte niet omdat de Erfgoedinspectie niet alleen gaat over verzelfstandige Rijksmusea.

Ik heb van de Erfgoedinspectie na mijn melding niets meer vernomen. Er van uit gaand dat een melder altijd terugmelding krijgt van een overheidsinstantie wanneer een misstand wordt gemeld, en op basis van het contact dat ik had met de Erfgoedinspectie, meende ik dat de Erfgoedinspectie werkelijk niets deed. Pas heel veel later – enkele jaren later – vernam ik dat er een brief geschreven was naar het museum naar aanleding van mijn melding. Indien over de afhandeling van mijn melding met mij gecommuniceerd was, had een hoop ellende voorkomen kunnen worden.

Echter: de betreffende erfgoedinspecteur informeerde mij niet en heeft in de jaren volgend op mijn eerste melding nooit een e-mail – ik zond over deze melding een 15-tal mails en informeerde de inspecteur over al mijn blogs over het Ikonenmuseum op mijn website – beantwoord.

Aanvankelijk koos ik ervoor mijn melding tandenknarsend te laten voor wat het was, totdat ik in de krant las dat het Ikonenmuseum verbouwd werd, gesubsidieerd met overheidsgeld (de gemeente Kampen). Pas toen, ongeveer anderhalf jaar na mijn melding bij de Erfgoedinspectie, ben ik met de hele zaak naar buiten getreden op mijn website en de Museum Security Network mailinglist (Google groep).

Twee jaar na mijn melding ondernam de erfgoedinspecteur, ongetwijfeld daartoe geprest door mijn vasthoudenheid, nadere stappen en onderzocht samen met iemand van de KLPD de herkomst van de ikonen IN het museum. ‘IN’ heel nadrukkelijk met hoofdletters: ik had immers overduidelijk gemeld dat de dubieuze Cypriotische ikonen NIET IN het museum waren.

Het dienstreisje van de inspecteur en de KLPD naar Cyprus was ongetwijfeld een leuk uitstapje, maar bij voorbaat overbodig. De uitkomst van het ‘onderzoek’ was voorspelbaar: “Onderzoek Erfgoedinspectie en Korps Landelijke Politiediensten (KLPD): geen aanwijzingen dat het Ikonenmuseum beschikt of heeft beschikt over onrechtmatig verkregen iconen“.

Ja wat wil je:

  1. je stuurt eerst een brief naar het Ikonenmuseum over mijn melding, zonder dat museum te bezoeken;
  2. dan wacht je twee jaar met nader onderzoek;
  3. en gaat dan ook nog eens op zoek op de verkeerde plek.

Ik kon niet anders dan deze hele gang van zaken op mijn site te bekritiseren, waarbij ik naam en toenaam noemde: http://www.museumbeveiliging.com/2009/12/24/terugblik-gitzwarte-bladzijde-uit-2009-inertie-van-falende-erfgoedinspectie-en-dubieuze-handel-en-wandel-oprichter-helmich-heutink-ikonen-museum-kampen/ en http://www.museumbeveiliging.com/2010/05/28/erfgoedklucht-ikonenmuseum-kampen-erfgoedinspectie-den-haag-inertie-erfgoedinspecteur-dreigementen-vanuit-het-ministerie/.

Nu werd het helemaal een klucht. De betreffende erfgoedinspecteur – hoe dom kan je zijn – besloot bij de Haagse politie aangifte tegen mij te doen wegens smaad en laster. Smaad kan de waarheid bevatten maar verkeerde motieven. Mijn motieven waren zonder enige twijfel zuiver. Laster bevat leugens. Wel leugens vertelde ik niet, dus kon er nooit sprake zijn van laster.

Omdat de erfgoedinspecteur nooit enige e-mail van mij beantwoordde en ook nooit reageerde op een van mijn teksten op het internet, maakte die aangifte niet alleen inhoudelijk geen schijn van kans. Dat heeft ze blijkbaar tijdens een opgerekte koffiepauze op het ministerie zelf ontdekt, dus liet ze mij bellen door een beveiliger (??) van het ministerie die mij maande mijn teksten van het internet te verwijderen want anders zou er aangifte gedaan worden. In hetzelfde gesprek, dommigheid is blijkbaar troef op dat ministerie, versprak hij zich en vertelde dat er al aangifte gedaan was. De opzet om aan een formailteit te voldoen viel dus in duigen.

Ik werd gehoord door de Haage politie en kreeg enige tijd later van het O.M. bericht dat er geen sprake was van een strafbaar feit.

Nu was het mijn beurt van leer te trekken en een klacht in te dienen bij het ministerie tegen die idiote poging van de erfgoedinspecteur mij de mond te snoeren. Die klacht werd in behandeling genomen met als resultaat: http://www.museumbeveiliging.com/2011/03/11/erfgoedinspectie-met-doen-van-aangifte-tegen-ton-cremers-werd-geen-juiste-keuze-gemaakt-er-geen-sprake-geweest-van-een-strafbaar-feit/.

Eind goed al goed? Nee, absoluut niet. Ik blijf met een wrange nasmaak zitten en heb er eerlijk gezegd geen vertrouwen in dat deze kwestie een eye-opener was voor de betrokkenen en dat er ook maar iets zal veranderen, ondanks de toezegging die mij gedaan werd dat er een formele procedure bij de erfgoedinspectie zou komen hoe om te gaan met meldingen door ‘burgers’.

Die procedure had er natuurlijk al lang moeten zijn.  Op de site van de Erfgoedinspectie kan ik (15 oktober 2015) niets vinden over een dergelijke procedure.

Ton Cremers

 

Leave a Reply

%d bloggers like this: